Box 3: Sparen en beleggen

Hoe spaargeld en beleggingen worden belast: over een vast rendement, of over je werkelijke rendement als dat lager is.

Over spaargeld, beleggingen en andere bezittingen (zoals een tweede huis) betaal je belasting in box 3. De aangifte rekent daar met een vast (forfaitair) rendement: een percentage van wat je op 1 januari bezat. Was je werkelijke rendement lager, dan kun je dat aantonen en betaal je over het werkelijke rendement (zie Werkelijk rendement, onderaan). Over een deel van je vermogen betaal je niets: het heffingsvrij vermogen, in 2022 € 50.650 per persoon.

In het voorbeeld heeft iemand € 100.000 op de bank, € 50.000 aan beleggingen en € 10.000 schuld.

1. Het vermogen

Eerst gaan de schulden van de bezittingen af, maar alleen het deel boven de schuldendrempel van € 3.200: max(€ 0, € 10.000 − € 3.200) = € 6.800. Een hypotheek voor je eigen huis telt niet mee; die hoort bij box 1. Wat overblijft is de rendementsgrondslag: € 100.000 + € 50.000 − € 6.800 = € 143.200.

2. Het heffingsvrij vermogen

Daarvan gaat het heffingsvrij vermogen af. Wat overblijft is de grondslag sparen en beleggen: max(€ 0, € 143.200 − € 50.650) = € 92.550. Is je vermogen kleiner dan het heffingsvrij vermogen, dan betaal je geen belasting in box 3.

3. Het rendement

In 2022 rekende de aangifte box 3 op twee manieren, en telde de laagste uitkomst. Dat is het gevolg van het Kerstarrest van de Hoge Raad (december 2021): de vermogensmix rekende met een rendement dat veel spaarders niet haalden. Zo telt het rendement:

De vermogensmix in 2022
Grondslag sparen en beleggenSpaargeldBeleggingenRendement
tot € 50.65067%33%1,818%
€ 50.650 tot € 962.35021%79%4,367%
vanaf € 962.3500%100%5,53%

Het voordeel uit sparen en beleggen is de laagste: min(€ 1.685, € 2.749) = € 1.685.

4. De belasting

Over het voordeel gaat een vast tarief van 31%: ⌊31% × € 1.685⌋ = € 522. Dat komt bij de belasting over box 1, en de heffingskortingen gaan van het totaal af.

Werkelijk rendement

Was je werkelijke rendement lager dan het forfaitaire, dan kun je dat aantonen en betaal je over het werkelijke rendement (de tegenbewijsregeling). Het werkelijke rendement is wat je vermogen echt opbracht: rente, dividend en huur, en ook de stijging of daling van de waarde, min de rente op schulden. De berekeningen op deze site gaan uit van het forfaitaire rendement.

Reken mee

Bij banktegoeden € 100.000, overige bezittingen (zoals beleggingen) € 50.000, schulden € 10.000 in 2022
Aftrekbare schulden (boven de schuldendrempel)art. 5.3max(€ 0, € 10.000 − € 3.200)€ 6.800
Rendementsgrondslagart. 5.3€ 100.000 + € 50.000 − € 6.800€ 143.200
Grondslag sparen en beleggenart. 5.2max(€ 0, € 143.200 − € 50.650)€ 92.550
Rendement banktegoedenWet rechtsherstel box 3⌊0% × € 100.000⌋€ 0
Rendement overige bezittingenWet rechtsherstel box 3⌊5,53% × € 50.000⌋€ 2.765
Rendement schuldenWet rechtsherstel box 3⌈2,28% × € 6.800⌉€ 156
Rendement (forfaitair)Wet rechtsherstel box 3max(€ 0, € 2.765 − € 156)€ 2.609
Aandeel in de rendementsgrondslagWet rechtsherstel box 3⌊€ 92.550 ÷ € 143.200⌋64,62%
Voordeel uit sparen en beleggen (nieuwe methode)Wet rechtsherstel box 3⌊64,62% × € 2.609⌋€ 1.685
Voordeel uit sparen en beleggen (vermogensmix)art. 5.2⌊-0,01% × ⌊67% × max(€ 0, min(€ 92.550, € 50.650) − € 0)⌋⌋ + ⌊5,53% × ⌊33% × max(€ 0, min(€ 92.550, € 50.650) − € 0)⌋⌋ + ⌊-0,01% × ⌊21% × max(€ 0, min(€ 92.550, € 962.350) − € 50.650)⌋⌋ + ⌊5,53% × ⌊79% × max(€ 0, min(€ 92.550, € 962.350) − € 50.650)⌋⌋ + ⌊5,53% × ⌊100% × max(€ 0, € 92.550 − € 962.350)⌋⌋€ 2.749
Voordeel uit sparen en beleggen (laagste van beide)Wet rechtsherstel box 3min(€ 1.685, € 2.749)€ 1.685
Inkomstenbelasting box 3art. 2.13⌊31% × € 1.685⌋€ 522
Meer details: Grondslag sparen en beleggen

Zo is het berekend

max(€ 0, € 143.200 − € 50.650) = € 92.550

Wijs een getal aan voor zijn herkomst: oranje is een bedrag van het jaar (met een pijl naar de tabel hieronder), blauw je invoer, grijs een uitkomst van een eerdere stap.

Bedragen en percentages in 2022

heffingvrij vermogen€ 50.650art. 5.5
Zoals de wet het zegt

het bedrag waarmee "Rendementsgrondslag" heffingvrij vermogen (€ 50.650) te boven gaat

Wetsartikel

Voordeel uit sparen en beleggen: Box 3 belast een verondersteld rendement over het vermogen boven het heffingvrij vermogen. Tot en met 2022 met een vaste vermogensmix per schijf, vanaf 2023 met een rendement per soort vermogen.

Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001), artikel 5.2 (zoals geldend op 1 januari 2022)

Tekst van artikel 5.2

Artikel 5.2 Voordeel uit sparen en beleggen

1. Het voordeel uit sparen en beleggen wordt gesteld op -0,01% van het gedeelte van de grondslag sparen en beleggen dat behoort tot rendementsklasse I, vermeerderd met 5,53% van het gedeelte van die grondslag dat behoort tot rendementsklasse II (forfaitair rendement). De grondslag sparen en beleggen is de rendementsgrondslag aan het begin van het kalenderjaar (peildatum) voor zover die rendementsgrondslag meer bedraagt dan het heffingvrije vermogen. De omvang van het gedeelte van de grondslag sparen en beleggen dat behoort tot rendementsklasse I, onderscheidenlijk rendementsklasse II, wordt bepaald aan de hand van de volgende tabel. | Van het gedeelte van de grondslag dat meer bedraagt dan | maar niet meer dan | wordt toegerekend aan rendementsklasse I | en wordt toegerekend aan rendementsklasse II | | € 0 | € 50.650 | 67% | 33% | | € 50.650 | € 962.350 | 21% | 79% | | € 962.350 | – | 0% | 100% |

2. Indien de belastingplichtige het gehele kalenderjaar dezelfde partner heeft of voor de toepassing van artikel 2.17 geacht wordt te hebben gehad, wordt bij de toepassing van het eerste lid uitgegaan van het op grond van artikel 2.17 aan hem toegerekende gedeelte van de gezamenlijke grondslag sparen en beleggen. De gezamenlijke grondslag sparen en beleggen is de gezamenlijke rendementsgrondslag aan het begin van het kalenderjaar (peildatum) van de belastingplichtige en zijn partner voor zover die gezamenlijke rendementsgrondslag meer bedraagt dan het heffingvrije vermogen van de belastingplichtige en zijn partner.

3. Indien de belastingplichtige bij het begin van het kalenderjaar nog niet binnenlands belastingplichtig is, of indien de binnenlandse belastingplicht gedurende het kalenderjaar anders dan door overlijden eindigt, wordt eveneens uitgegaan van de rendementsgrondslag aan het begin van het kalenderjaar maar wordt het voordeel uit sparen en beleggen naar tijdsgelang herleid, waarbij gedeelten van kalendermaanden worden verwaarloosd.

Meer details: Voordeel uit sparen en beleggen (laagste van beide)

Zo is het berekend

min(€ 1.685, € 2.749) = € 1.685

Wijs een getal aan voor zijn herkomst: oranje is een bedrag van het jaar (met een pijl naar de tabel hieronder), blauw je invoer, grijs een uitkomst van een eerdere stap.

Zoals de wet het zegt

"Voordeel uit sparen en beleggen (nieuwe methode)", met een maximum van "Voordeel uit sparen en beleggen (vermogensmix)"

Wetsartikel

Wet rechtsherstel box 3: Na het Kerstarrest (2021) wordt box 3 over 2017-2022 ook berekend met een rendement per soort vermogen; de laagste uitkomst geldt. Voor 2021 en 2022 voor iedereen, voor eerdere jaren voor wie bezwaar maakte of nog geen definitieve aanslag had.

Meer details: Inkomstenbelasting box 3

Zo is het berekend

⌊31% × € 1.685⌋ = € 522

Wijs een getal aan voor zijn herkomst: oranje is een bedrag van het jaar (met een pijl naar de tabel hieronder), blauw je invoer, grijs een uitkomst van een eerdere stap.

Bedragen en percentages in 2022

tarief box 331%art. 2.13
Zoals de wet het zegt

tarief box 3 (31%) van "Belastbaar inkomen uit sparen en beleggen", naar beneden afgerond op hele euro's

Wetsartikel

Tarief box 3: De belasting over het voordeel uit sparen en beleggen: 30% in 2020, 31% in 2021 en 2022, 32% in 2023 en 36% vanaf 2024.

Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001), artikel 2.13 (zoals geldend op 1 januari 2022)

Tekst van artikel 2.13

Artikel 2.13 Tarief belastbaar inkomen uit sparen en beleggen

De belasting op het belastbare inkomen uit sparen en beleggen (afdeling 5.1 respectievelijk afdeling 7.4) bedraagt 31%.