Hoe is de inkomstenbelasting opgebouwd

De hele berekening in vier stappen: inkomen, belasting en premie, heffingskortingen, te betalen.

De inkomstenbelasting wordt in vier stappen berekend. In elk artikel op deze site rekenen we met hetzelfde voorbeeld: iemand met een bruto jaarloon van € 40.000 in 2026, zonder eigen woning, spaargeld of onderneming. Alle bedragen komen uit dezelfde berekening als op aangifteoptimaal.nl, met de bedragen en percentages van 2026.

1. Het inkomen

Eerst wordt het inkomen bepaald. Voor wie alleen loon heeft is dat eenvoudig: het belastbaar inkomen uit werk en woning (box 1) is het loon, hier € 40.000. Een eigen woning, aftrekposten of winst uit een onderneming veranderen dit bedrag.

Naast box 1 zijn er nog twee boxen, elk met een eigen tarief: box 2 voor inkomen uit een aanmerkelijk belang (zoals dividend uit je eigen b.v.) en box 3 voor sparen en beleggen. In dit voorbeeld zijn die leeg.

2. Belasting en premie volksverzekeringen

Over het inkomen gaat belasting in schijven: over elk deel van het inkomen een ander percentage. In de eerste schijf zit ook de premie voor de volksverzekeringen: de Algemene Ouderdomswet (AOW), de Algemene nabestaandenwet (Anw) en de Wet langdurige zorg (Wlz). Samen is dat hier € 14.319: € 3.568 inkomstenbelasting en € 10.751 premie. Zie Box 1: Inkomen uit werk en woning.

3. Heffingskortingen

Daarna gaan de heffingskortingen eraf. Iedereen krijgt de algemene heffingskorting (hier € 2.459), wie werkt ook de arbeidskorting (hier € 5.577). Samen € 8.036. Een korting kan niet meer zijn dan de belasting en premie.

4. Te betalen

Wat overblijft is de inkomstenbelasting en premie over het jaar: € 6.283. Voor wie in loondienst werkt, houdt de werkgever dit meestal al in als loonheffing; de aangifte rekent het precies uit en verrekent het verschil.

Het hele bedrag als formule: € 14.319 − € 8.036.

Alle stappen

De tabel hieronder toont elke stap van de berekening. Klik op een stap voor de uitleg.

Bij een loon van € 40.000 in 2026
Belastbaar inkomen uit werk en woning
Loon€ 40.000
Belastbaar inkomen uit werk en woning€ 40.000
Inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen
Inkomstenbelasting schijf 1art. 2.10 lid 1€ 3.149
Inkomstenbelasting schijf 2art. 2.10 lid 1€ 419
Inkomstenbelasting schijf 3art. 2.10 lid 1€ 0
Inkomstenbelasting totaalart. 2.10 lid 1€ 3.568
Premie AOWWfsv art. 10€ 6.960,06
Premie AnwWfsv art. 10€ 38,88
Premie WlzWfsv art. 10€ 3.752,21
Premie volksverzekeringenWfsv art. 10€ 10.751
Totaal verschuldigd vóór heffingskortingen€ 14.319
Heffingskortingen
Algemene heffingskortingart. 8.10€ 2.459
Arbeidskorting a. opbouwart. 8.11€ 996
Arbeidskorting b. opbouwart. 8.11€ 5.300
Arbeidskorting c. opbouwart. 8.11€ 5.577
Arbeidskorting d. afbouwart. 8.11€ 0
Arbeidskortingart. 8.11€ 5.577
Toegepaste heffingskortingenart. 8.8€ 8.036
Resultaat
Verschuldigde inkomstenbelasting en premie€ 6.283

Reken mee

Bij bruto jaarloon € 40.000 in 2026
Belastbaar inkomen uit werk en woning⌊€ 40.000⌋€ 40.000
Inkomstenbelasting schijf 1art. 2.10 lid 1⌊8,1% × € 38.883 (deel tot € 38.883)⌋€ 3.149
Inkomstenbelasting schijf 2art. 2.10 lid 1⌊37,56% × € 1.117 (deel tussen € 38.883 en € 78.426)⌋€ 419
Inkomstenbelasting schijf 3art. 2.10 lid 1⌊49,5% × € 0 (deel boven € 78.426)⌋€ 0
Inkomstenbelasting totaalart. 2.10 lid 1€ 3.149 + € 419 + € 0€ 3.568
Premie AOWWfsv art. 1017,9% × max(€ 0, min(€ 40.000, € 38.883))€ 6.960,06
Premie AnwWfsv art. 100,1% × max(€ 0, min(€ 40.000, € 38.883))€ 38,88
Premie WlzWfsv art. 109,65% × max(€ 0, min(€ 40.000, € 38.883))€ 3.752,21
Premie volksverzekeringenWfsv art. 10⌊€ 6.960,06 + € 38,88 + € 3.752,21⌋€ 10.751
Totaal verschuldigd vóór heffingskortingen€ 3.568 + € 10.751€ 14.319
Algemene heffingskortingart. 8.10max(€ 0, € 3.115 − ⌊6,398% × (⌊€ 40.000⌋ − € 29.736)⌋)€ 2.459
Arbeidskortingart. 8.11max(€ 5.577 − € 0, € 0)€ 5.577
Toegepaste heffingskortingenart. 8.8min(€ 2.459 + € 5.577, € 14.319)€ 8.036
Verschuldigde inkomstenbelasting en premie€ 14.319 − € 8.036€ 6.283