Box 1: Inkomen uit werk en woning

Hoe het inkomen in schijven wordt belast, en waarom de eerste schijf vooral premie is.

In box 1 wordt het inkomen uit werk en woning belast: loon, winst uit een onderneming, uitkeringen en pensioen, en het voordeel of nadeel van een eigen woning (het eigenwoningforfait min de hypotheekrente).

De belasting in box 1 is opgedeeld in schijven, elk met een hoger tarief dan de vorige. Het inkomen wordt opgeknipt: het deel tot de eerste grens valt in schijf 1, het deel daarboven in schijf 2, enzovoort, en elke schijf heeft een eigen tarief, dat steeds oploopt: wie meer verdient, betaalt relatief meer belasting.

Schijf 1 bestaat voor een groot deel uit premie volksverzekeringen: van het tarief is 9,28% inkomstenbelasting en 27,65% premie. Waar die premie voor is, staat hieronder.

Box 1 in 2023, onder de leeftijd voor de Algemene Ouderdomswet (AOW)
SchijfBelastbaar inkomenBelastingPremie volksverzekeringenSamen
1€ 0 tot € 37.1499,28%27,65%36,93%
2€ 37.149 tot € 73.03136,93%–36,93%
3vanaf € 73.03149,5%–49,5%
Het tarief per schijf van box 1 in 2023, onder de AOW-leeftijd. Wijs een schijf aan voor de tarieven.
Tarief
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
€ 0
€ 25.000
€ 50.000
€ 75.000
€ 100.000
36,93%
36,93%
49,5%
Belastbaar inkomen

inkomstenbelastingpremie volksverzekeringen

Belasting en premie

In de eerste schijf zitten twee dingen: inkomstenbelasting (9,28%) en de premie volksverzekeringen (27,65%). Die premie betaalt drie volksverzekeringen:

Premie gaat alleen over het inkomen tot de grens van de eerste schijf. Wie de AOW-leeftijd heeft, betaalt geen AOW-premie en dus een lager tarief in de eerste schijf.

In 2023 zijn de eerste twee schijven samen even hoog: in de praktijk betaalt iedereen onder de AOW-leeftijd hetzelfde percentage tot de grens van de laatste schijf.

Het voorbeeld

Bij een loon van € 40.000 in 2023:

Samen € 14.770. De tekens ⌊ en ⌋ betekenen: naar beneden afronden op hele euro's. Van dit bedrag gaan daarna de heffingskortingen af.

Bij een hoger loon, zoals € 90.000, valt een deel in de hoogste schijf: de belasting is dan € 25.097 en de premie € 10.271.

Reken mee

Bij bruto jaarloon € 40.000 in 2023
Inkomstenbelasting schijf 1art. 2.10 lid 1⌊9,28% × € 37.149 (deel tot € 37.149)⌋€ 3.447
Inkomstenbelasting schijf 2art. 2.10 lid 1⌊36,93% × € 2.851 (deel tussen € 37.149 en € 73.031)⌋€ 1.052
Inkomstenbelasting schijf 3art. 2.10 lid 1⌊49,5% × € 0 (deel boven € 73.031)⌋€ 0
Inkomstenbelasting totaalart. 2.10 lid 1€ 3.447 + € 1.052 + € 0€ 4.499
Premie AOWWfsv art. 1017,9% × max(€ 0, min(€ 40.000, € 37.149))€ 6.649,67
Premie AnwWfsv art. 100,1% × max(€ 0, min(€ 40.000, € 37.149))€ 37,15
Premie WlzWfsv art. 109,65% × max(€ 0, min(€ 40.000, € 37.149))€ 3.584,88
Premie volksverzekeringenWfsv art. 10⌊€ 6.649,67 + € 37,15 + € 3.584,88⌋€ 10.271
Totaal verschuldigd vóór heffingskortingen€ 4.499 + € 10.271€ 14.770
Meer details: Inkomstenbelasting schijf 1

Zo is het berekend

⌊9,28% × € 37.149 (deel tot € 37.149)⌋ = € 3.447

Wijs een getal aan voor zijn herkomst: oranje is een bedrag van het jaar (met een pijl naar de tabel hieronder), blauw je invoer, grijs een uitkomst van een eerdere stap.

Bedragen en percentages in 2023

tarief schijf 19,28%art. 2.10 lid 1
grens schijf 1€ 37.149art. 2.10 lid 1
Zoals de wet het zegt

tarief schijf 1 (9,28%) van "deel van het belastbaar inkomen in deze schijf", naar beneden afgerond op hele euro's

Wetsartikel

Tarief belastbaar inkomen uit werk en woning: De schijven en tarieven van de inkomstenbelasting in box 1. De premie volksverzekeringen komt daar in de eerste schijf nog bij.

Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001), artikel 2.10 (zoals geldend op 1 januari 2023)

Tekst van artikel 2.10

Artikel 2.10 Tarief belastbaar inkomen uit werk en woning

1. De belasting op het belastbare inkomen uit werk en woning (afdeling 3.1 respectievelijk afdeling 7.2) wordt bepaald aan de hand van de volgende tabel. | Bij een belastbaar inkomen uit werk en woning van meer dan | maar niet meer dan | bedraagt de belasting het in kolom III vermelde bedrag, vermeerderd met het bedrag dat wordt berekend door het in kolom IV vermelde percentage te nemen van het gedeelte van het belastbare inkomen uit werk en woning dat het in kolom I vermelde bedrag te boven gaat | | I | II | III | IV | | – | € 37.149 | – | 9,28% | | € 37.149 | € 73.031 | € 3.447 | 36,93% | | € 73.031 | – | € 16.698 | 49,50% |

2. Indien bij het bepalen van het belastbare inkomen uit werk en woning een of meer bedragen ter zake van grondslagverminderende posten als bedoeld in het derde lid in aftrek zijn gebracht, bedraagt de belasting op het belastbare inkomen uit werk en woning het op basis van het eerste lid bepaalde bedrag vermeerderd met 12,57% van het bedrag waarmee de som van het belastbare inkomen uit werk en woning en de in aftrek gebrachte bedragen ter zake van grondslagverminderende posten als bedoeld in het derde lid, het in de eerste kolom van de in het eerste lid opgenomen tabel laatstvermelde bedrag te boven gaat, doch ten hoogste met 12,57% van de in aftrek gebrachte bedragen ter zake van grondslagverminderende posten als bedoeld in het derde lid.

3. De grondslagverminderende posten, bedoeld in het tweede lid, zijn: a. de ondernemersaftrek, bedoeld in artikel 3.74; b. de MKB-winstvrijstelling, bedoeld in artikel 3.79a, mits het gezamenlijke bedrag van de met de ondernemersaftrek verminderde winst, bedoeld in artikel 3.79a, positief is; c. de terbeschikkingstellingsvrijstelling, bedoeld in artikel 3.99b, mits het gezamenlijke bedrag van het resultaat uit werkzaamheden, bedoeld in artikel 3.99b, tweede lid, positief is; d. de aftrekbare kosten met betrekking tot een eigen woning, bedoeld in artikel 3.120; e. de persoonsgebonden aftrek, bedoeld in artikel 6.1.

Meer details: Inkomstenbelasting schijf 2

Zo is het berekend

⌊36,93% × € 2.851 (deel tussen € 37.149 en € 73.031)⌋ = € 1.052

Wijs een getal aan voor zijn herkomst: oranje is een bedrag van het jaar (met een pijl naar de tabel hieronder), blauw je invoer, grijs een uitkomst van een eerdere stap.

Bedragen en percentages in 2023

tarief schijf 236,93%art. 2.10 lid 1
grens schijf 1€ 37.149art. 2.10 lid 1
grens schijf 2€ 73.031art. 2.10 lid 1
Zoals de wet het zegt

tarief schijf 2 (36,93%) van "deel van het belastbaar inkomen in deze schijf", naar beneden afgerond op hele euro's

Wetsartikel

Tarief belastbaar inkomen uit werk en woning: De schijven en tarieven van de inkomstenbelasting in box 1. De premie volksverzekeringen komt daar in de eerste schijf nog bij.

Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001), artikel 2.10 (zoals geldend op 1 januari 2023)

Tekst van artikel 2.10

Artikel 2.10 Tarief belastbaar inkomen uit werk en woning

1. De belasting op het belastbare inkomen uit werk en woning (afdeling 3.1 respectievelijk afdeling 7.2) wordt bepaald aan de hand van de volgende tabel. | Bij een belastbaar inkomen uit werk en woning van meer dan | maar niet meer dan | bedraagt de belasting het in kolom III vermelde bedrag, vermeerderd met het bedrag dat wordt berekend door het in kolom IV vermelde percentage te nemen van het gedeelte van het belastbare inkomen uit werk en woning dat het in kolom I vermelde bedrag te boven gaat | | I | II | III | IV | | – | € 37.149 | – | 9,28% | | € 37.149 | € 73.031 | € 3.447 | 36,93% | | € 73.031 | – | € 16.698 | 49,50% |

2. Indien bij het bepalen van het belastbare inkomen uit werk en woning een of meer bedragen ter zake van grondslagverminderende posten als bedoeld in het derde lid in aftrek zijn gebracht, bedraagt de belasting op het belastbare inkomen uit werk en woning het op basis van het eerste lid bepaalde bedrag vermeerderd met 12,57% van het bedrag waarmee de som van het belastbare inkomen uit werk en woning en de in aftrek gebrachte bedragen ter zake van grondslagverminderende posten als bedoeld in het derde lid, het in de eerste kolom van de in het eerste lid opgenomen tabel laatstvermelde bedrag te boven gaat, doch ten hoogste met 12,57% van de in aftrek gebrachte bedragen ter zake van grondslagverminderende posten als bedoeld in het derde lid.

3. De grondslagverminderende posten, bedoeld in het tweede lid, zijn: a. de ondernemersaftrek, bedoeld in artikel 3.74; b. de MKB-winstvrijstelling, bedoeld in artikel 3.79a, mits het gezamenlijke bedrag van de met de ondernemersaftrek verminderde winst, bedoeld in artikel 3.79a, positief is; c. de terbeschikkingstellingsvrijstelling, bedoeld in artikel 3.99b, mits het gezamenlijke bedrag van het resultaat uit werkzaamheden, bedoeld in artikel 3.99b, tweede lid, positief is; d. de aftrekbare kosten met betrekking tot een eigen woning, bedoeld in artikel 3.120; e. de persoonsgebonden aftrek, bedoeld in artikel 6.1.

Meer details: Premie volksverzekeringen

Zo is het berekend

⌊€ 6.649,67 + € 37,15 + € 3.584,88⌋ = € 10.271

Wijs een getal aan voor zijn herkomst: oranje is een bedrag van het jaar (met een pijl naar de tabel hieronder), blauw je invoer, grijs een uitkomst van een eerdere stap.

Zoals de wet het zegt

de som van "Premie AOW", "Premie Anw" en "Premie Wlz", naar beneden afgerond op hele euro's

Wetsartikel

Premie volksverzekeringen: Premie voor AOW, Anw en Wlz over het inkomen tot de premiegrens, die gelijk is aan de eerste schijfgrens. Staat in de Wet financiering sociale verzekeringen.

Wet financiering sociale verzekeringen (Wfsv), artikel 10 (zoals geldend op 1 januari 2023)

Tekst van artikel 10

Artikel 10 Premie

1. De premie voor de volksverzekeringen wordt vastgesteld op de som van de percentages bedoeld in artikel 11 van het premie-inkomen.

2. Tot de premie, bedoeld in het eerste lid, behoort met ingang van de eerste dag van de maand waarin de verzekerde de pensioengerechtigde leeftijd, bedoeld in artikel 7a, eerste lid, van de Algemene Ouderdomswet, zal bereiken niet de premie voor de algemene ouderdomsverzekering.