Voorstel. Voorgestelde parameters uit het wetsvoorstel Belastingplan 2027 (Prinsjesdag 2026), nog niet vastgesteld; een deel is geschat.

Woordenboek

Heffing, korting, forfait, verzamelinkomen en de andere woorden uit de aangifte, in gewone taal.

De belastingdienst gebruikt woorden die je verder zelden hoort. Hier staan ze, in de volgorde van de berekening: eerst het inkomen, dan de belasting, de kortingen en wat je uiteindelijk betaalt.

Inkomen

Box
De inkomstenbelasting deelt het inkomen in drie soorten, elk met een eigen tarief: box 1 voor werk en woning, box 2 voor een aanmerkelijk belang en box 3 voor sparen en beleggen. Elke box wordt apart belast.
Belastbaar inkomen uit werk en woning
Het inkomen in box 1: loon, winst uit een onderneming, uitkeringen, pensioen en het eigenwoningforfait, min de aftrekposten. Hierover gaan de schijven.
Arbeidsinkomen
Het inkomen uit werk: loon, winst uit een onderneming en resultaat uit overige werkzaamheden. Niet een uitkering of pensioen. De arbeidskorting en de inkomensafhankelijke combinatiekorting hangen ervan af.
Verzamelinkomen
Het inkomen uit box 1, 2 en 3 bij elkaar opgeteld. Het is niet de grondslag voor de belasting (elke box heeft zijn eigen tarief), maar wel voor de afbouw van de algemene heffingskorting, de drempel van de zorgkosten en de toeslagen.
Aanmerkelijk belang
Een belang van ten minste vijf procent in een b.v. of n.v., meestal je eigen b.v.. Het dividend en de winst bij verkoop van de aandelen vallen in box 2.
Forfait, forfaitair
Een geschat bedrag waarmee de belasting rekent in plaats van het echte bedrag. Het komt twee keer voor. Wie in een eigen huis woont, betaalt geen huur; dat voordeel telt als inkomen, en omdat niemand precies weet hoeveel het waard is, neemt de wet een vast deel van de WOZ-waarde: het eigenwoningforfait. En in box 3 betaal je niet over de rente en koerswinst die je echt hebt gekregen, maar over een rendement dat de wet voor je vaststelt: het forfaitair rendement.
Eigenwoningforfait
Een percentage van de WOZ-waarde van je eigen woning, dat in box 1 als inkomen telt: het voordeel van het wonen in je eigen huis.
WOZ-waarde
De waarde van een woning die de gemeente elk jaar vaststelt (Wet waardering onroerende zaken). Het eigenwoningforfait rekent ermee, en in box 3 telt een tweede woning voor de WOZ-waarde.
Rendementsgrondslag
In box 3: de bezittingen min de schulden op 1 januari. Schulden tellen pas mee boven een drempel.
Heffingvrij vermogen
Het deel van het vermogen in box 3 waarover je geen belasting betaalt. Fiscaal partners hebben het elk.
Forfaitair rendement
Het rendement dat de wet in box 3 voor je aanneemt: een percentage per soort bezitting (banktegoeden, overige bezittingen zoals beleggingen) en voor schulden. Wie kan aantonen dat het werkelijke rendement lager was, betaalt over dat lagere rendement (de tegenbewijsregeling).

Aftrek

Aftrekpost, aftrek
Een bedrag dat van het inkomen afgaat, zoals de hypotheekrente of giften. Je inkomen wordt lager, en daardoor betaal je minder belasting. Hoeveel minder hangt af van het tarief van de hoogste schijf waar je inkomen in valt, want daar gaat de aftrek vanaf. Wie in een hogere schijf zit, bespaart per afgetrokken euro dus meer. Anders dan een heffingskorting, die van de belasting zelf afgaat.
Hypotheekrenteaftrek
De rente over de lening voor je eigen woning (de eigenwoningschuld) gaat van het inkomen in box 1 af, zolang de lening (vanaf 2013) in maximaal dertig jaar annuïtair wordt afgelost.
Wet Hillen
Wie weinig of geen hypotheekrente betaalt, zou per saldo inkomen hebben uit het eigenwoningforfait. De Wet Hillen trekt dat (deels) weer af. Die aftrek wordt elk jaar kleiner.
Persoonsgebonden aftrek
Aftrekposten die bij de persoon horen en niet bij een inkomen: specifieke zorgkosten, giften, partneralimentatie. Ze gaan eerst van box 1 af; wat overblijft van box 3 en daarna box 2. Voor zorgkosten en giften geldt een drempel.
Drempel
Het deel van een aftrekpost dat je zelf draagt: alleen wat erboven uitkomt, is aftrekbaar. De drempel voor zorgkosten en giften hangt af van het inkomen.
Ondernemersaftrek
Aftrek voor ondernemers die genoeg uren in hun onderneming werken: de zelfstandigenaftrek, de startersaftrek en enkele kleinere. Daarna gaat de MKB-winstvrijstelling nog een percentage van de winst af.
Lijfrente, jaarruimte
Wie weinig pensioen opbouwt, mag premie voor een lijfrente aftrekken. Hoeveel staat in de jaarruimte (van dit jaar) en de reserveringsruimte (wat in eerdere jaren niet is gebruikt). De uitkering later is wel belast.
Beperking aftrektarief
Sommige aftrekposten (zoals hypotheekrente en ondernemersaftrek) leveren niet meer op dan het tarief van een lagere schijf, ook als je inkomen in de hoogste schijf valt. Het verschil komt als extra belasting bij de heffing.

Belasting en premie

Schijf, tarief
Het inkomen wordt in stukken belast: over elk stuk (een schijf) een eigen percentage (het tarief). Wie in een hogere schijf komt, betaalt dat hogere tarief alleen over het deel boven de grens, niet over het hele inkomen. Zie Box 1.
Premie volksverzekeringen
De premie voor de AOW (ouderdomspensioen), de Anw (nabestaanden) en de Wlz (langdurige zorg). Die wordt geheven over het inkomen in de eerste schijf, samen met de belasting. Wie de AOW-leeftijd heeft, betaalt geen AOW-premie.
Inkomstenbelasting
De belasting over het inkomen in de drie boxen. In de aangifte staat ze samen met de premie volksverzekeringen; de bijdrage Zvw is een aparte heffing.
Heffing
Het bedrag aan inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen samen, vóór de heffingskortingen eraf gaan. In de berekening op deze site is het de stap tussen de schijven en de kortingen; zie de opbouw.
Marginaal tarief
Wat je betaalt over een extra euro inkomen. Door de afbouw van kortingen en toeslagen is dat vaak meer dan het tarief van je schijf.
Gemiddeld tarief
De belasting die je betaalt, gedeeld door je inkomen. Altijd lager dan het tarief van je hoogste schijf, omdat de lagere schijven en de kortingen meetellen.
Bijdrage Zvw
De inkomensafhankelijke bijdrage voor de Zorgverzekeringswet. Bij loon betaalt de werkgever haar; wie winst of andere inkomsten heeft, betaalt haar zelf via een aparte aanslag. Dit is iets anders dan de premie van je zorgverzekering.

Kortingen

Heffingskorting, korting
Een bedrag dat van de heffing afgaat, niet van het inkomen. Een euro korting is een euro minder te betalen, bij elk inkomen. Een korting kan niet hoger zijn dan de heffing: wat overblijft, krijg je meestal niet uitbetaald.
Algemene heffingskorting
De korting die iedereen krijgt. Boven een inkomensgrens wordt ze kleiner. Zie Algemene heffingskorting.
Arbeidskorting
De korting voor wie werkt: ze stijgt met het arbeidsinkomen, blijft dan gelijk en wordt bij hogere inkomens weer kleiner. Zie Arbeidskorting.
Inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK)
Een korting voor een werkende ouder met een kind jonger dan twaalf, die bij fiscaal partners naar de partner met het laagste arbeidsinkomen gaat.
Ouderenkorting
Een extra korting voor wie de AOW-leeftijd heeft, met een kleinere korting boven een inkomensgrens. Daarnaast is er een alleenstaande-ouderenkorting.
Afbouw
Een korting of toeslag die kleiner wordt naarmate het inkomen stijgt: voor elke euro boven een grens gaat er een percentage af. Daardoor is het marginale tarief in de afbouw hoger dan het tarief van de schijf.

Partners

Fiscaal partner
Je echtgenoot of geregistreerd partner, of iemand met wie je samenwoont en bijvoorbeeld een kind of een koophuis hebt. Fiscaal partners mogen sommige inkomens en aftrekposten onderling verdelen.
Gemeenschappelijke inkomensbestanddelen
Wat fiscaal partners vrij mogen verdelen: de inkomsten en aftrek van de eigen woning, de grondslag van box 3, het inkomen uit aanmerkelijk belang en de persoonsgebonden aftrek. De verdeling verandert de schijf of de korting waar het bedrag terechtkomt; Aftrek verdelen op aangifteoptimaal.nl zoekt de beste.
Verhoging art. 8.9
Een partner met weinig of geen inkomen kan zijn of haar heffingskortingen niet gebruiken. Artikel 8.9 regelt hoeveel daarvan toch wordt uitbetaald; die regeling verdwijnt geleidelijk.

Betalen

Te betalen
De heffing min de heffingskortingen: de inkomstenbelasting en premie over het jaar. Wat al is ingehouden (de voorheffingen) gaat er nog af.
Voorheffing
Belasting die al in de loop van het jaar is betaald, zoals de loonheffing en de dividendbelasting. Die wordt verrekend met wat je over het jaar moet betalen: het verschil betaal je bij of krijg je terug.
Loonheffing
De loonbelasting en premie volksverzekeringen die de werkgever van je loon inhoudt, met de heffingskortingen er al af (als de loonheffingskorting aan staat).
Voorlopige aanslag
Een aanslag vooraf, op basis van een schatting van het inkomen: je betaalt per maand of krijgt per maand terug, bijvoorbeeld voor de hypotheekrenteaftrek.
Definitieve aanslag
De uitkomst van de aangifte: wat je over het jaar moet betalen of terugkrijgt, na verrekening van de voorheffingen en voorlopige aanslagen.
Toeslagen
Zorgtoeslag, huurtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag. Ze horen niet bij de belasting, maar hangen wel af van het inkomen (het toetsingsinkomen, meestal het verzamelinkomen) en worden kleiner als dat stijgt.